Kerz, Kekers, Keckrze, Kekrsz,Kekrza, Kerz, Kyerz, Kyekzye, Kekrze,Kyeczr, Kyersch, Ketsch
Dawna wieś położona ok. 12 km od centrum Poznania, nad Jeziorem Kierskim, wymieniana w źródłach od 1386 r.
Pierwszy znany jej właściciel to Mikołaj, zwany Krwawym Diabłem, sędzia kaliski, wzmiankowany w latach 1386¬1400. Część wsi posiadali Wygonowscy oraz Mikołaj i Marcin z Zielątkowa, a także Dobrogost z Kiekrza, Dzierżek Wielżyński z rodu Przosnów. W latach 1418-1447 wymieniany Wojciech, syn Dzierżka z Kiekrza, w latach 1432-1436 Michał Duchan Kierski z Kiekrza oraz Michał Łuniak z Kiekrza.
W 1453 f. wymieniana Anna Kierska, wdowa po Bieniaku Wygonowskim, a także spadkobiercy Michała Duchana, zwani również Kierskimi. W 1483 r. jako dziedzice Kiekrza wzmiankowani Szczepan i Sędziwój Kierscy, synowie Jana Kierskiego. W latach 1497-1511 wymieniany Michał Kierski, ojciec Jana, Wincentego i Wawrzyńca, mąż Elżbiety Soboteckiej, Doroty i Katarzyny Spławskiej. Po nim dobra przejął jego syn Jan Kierski, wzmiankowany w latach 1509-1529. W 1524 r. Jan Kierski sprzedał połowę swojej wsi Kiekrz Sędziwojowi Sadowskiemu. W latach 1524-1527 swoje działy w Kiekrzu mieli również dwaj bracia Jana, tj. Wincenty i Wawrzyniec Kierscy, którzy w 1528 r. podzielili się dobrami. W tym czasie druga część Kiekrza należała do Jakuba i Wojciecha Sadowskich. W 1572 r. całą wieś Kiekrz wraz ze Starzynami od Marcina, Jakuba, Macieja i Sędziwoja Sadowskich kupił Maciej Kierski za 11,4 tys. złotych. W 1615 r. jako właściciel Kiekrza i wsi Starzyny wymieniany Wojciech Kierski. W 1628 r. wieś należała do Stefana i Barbary Kierskich. W latach 30. XVII w. wzmiankowany Wojciech Kierski, a w 1643 r. Aleksander Kierski. W 1671 r. jego synowie Stefan i Wojciech Kierscy sprzedali wsie Kiekrz, Starzyny i folwark Wielkie bratu Krystianowi Kierskiemu, cześnikowi poznańskiemu, Przed 1696 r. Kiekrz należał do jego bratanka Krzysztofa Kierskiego, ożenionego z Marianną Zawadzką.
Kolejnym właścicielem wsi był syn Krystiana Kierskiego, Samuel Kierski, wzmiankowany na pocz. XVIII w. W 1723 r. Samuel Kierski. prócz Kiekrza, posiadał również Gaj, Stramnicę, Sierpowo, Starzyny, Wielkie, Wąsowo i Pawłowice. Po jego śmierci w 1723 r. część dóbr odziedziczyła wdowa po nim Marianna Kierska z Zakrzewskich, która pozostałą część majątku odkupiła w latach 1738 - ok. 1760 od pozostałych spadkobierców, tj. od Skórzewskich, Brezów, Baranowskich, Gostkowskich, Radzimińskich na podstawie nieznanych bliżej zobowiązań z 1738 r. W tym czasie wyszła powtórnie za mąż za Andrzeja Wyskotę Zakrzewskiego, kasztelana kaliskiego. W 1732 r. wystarała się u króla Augusta II Sasa o przywilej targowy dla Kiekrza. Kasztelanowa kaliska Marianna Zakrzewska była również fundatorką kościoła par. pw. św. Michała Archanioła i Wniebowzięcia NMP w Kiekrzu. Zmarła 14 marca 1781 r., pozostawiając ogromny spadek. Pochowana została w kościele 00. Franciszkanów (Bernardynów) w Poznaniu.
W 1781 r. przeprowadzono dział spadku, który wyceniono na ponad 645 tys. złotych. Składał się on z dóbr po zmarłym mężu Andrzeju Zakrzewskim, z fortuny zgromadzonej przez samą Mariannę Zakrzewską, tj. dóbr Kiekrz, Pawłowice, Starzyny, Stramnica, Sierpowo, Gaj, a także ze spadku po zmarłym jej bracie Telesforze Zakrzewskim, kasztelanie santockim. Część majątku zgromadzoną przez samą Mariannę Zakrzewską wyceniono na 270 tysięcy, a podzielono ją między trzy rodziny: Gorzeńskich, Sczanieckich i Skórzewskich ze Swiniarskimi, przy czym interesujące nas dobra Kiekrz oraz Starzyny i Pawłowice, wartości 190 tys. złotych, otrzymał Andrzej Skórzewski. W 1789 r. jako dziedzic Kiekrza wymieniany generał Gabriel Skórzewski. W roku 1790 w wyniku wyroków sądowych 1/4 części dóbr Kiekrz z Gajem i Wąsowem przypadła Skoroszewskim, Swinarskim, Magdalenie Ulatowskiej i Weronice Breziance. Po śmierci Gabriela Skórzewskiego w 1804 r. większością dóbr kierskich zarządzała wdowa po nim Franciszka z Zakrzewskich Skórzewska, zmarła w 1823 r. Prawdopodobnie wówczas Kiekrz przejął hrabia Atanazy Raczyński. W 1845 r. Kiekrz oraz Starzyny i Rogierówko nadal należały do hrabiego Raczyńskiego. W roku 1861 od Piotra Meissnera dobra rycerskie Kiekrz nabył Juliusz Meissner. W roku 1865 jako właściciel dóbr rycerskich Kiekrz z folwarkiem Starzyny wymieniany jest nadal Juliusz Meissner. W 1884 r. dobra kupił Ernst August Endell.
cdn. |
